روغن صدف یکی از روغنهای گیاهی سنتی است که در طب ایرانی و اسلامی جایگاه ویژهای دارد و عمدتاً به عنوان داروی موضعی برای مشکلات پوستی مزمن به کار میرود. این روغن معمولاً از ترکیب روغن پایه (مانند روغن زیتون یا کنجد) با عصاره یا پودر خاصی تهیه میشود که در منابع عامیانه و طب سنتی به «صدف» یا مواد مرتبط با درمان بیماری صدف (پسوریازیس) نسبت داده میشود.
ویژگیها و طبیعت روغن صدف از دیدگاه طب سنتی
- طبع: عمدتاً گرم و خشک یا متعادل گرم (بسته به پایه روغن)
- قوت اصلی: تحلیلکننده، نرمکننده، مرطوبکننده عمیق، ضدالتهاب موضعی و بازکننده منافذ
- اخلاط هدف: بیشتر برای کاهش غلبه سودا و بلغم سرد در پوست مؤثر شناخته میشود.
مهمترین کاربردها و فواید موضعی
روغن صدف به طور عمده در موارد زیر استفاده میشود:
- بیماری صدف (پسوریازیس – داءالصدف) به عنوان درمان کمکی بسیار رایج به کار میرود. کمک به کاهش ضخامت پلاکها، کمکردن پوستهریزی، تسکین التهاب و خارش شدید، و جلوگیری از گسترش ضایعات.
- اگزما (اگزمای خشک و تر) در انواع اگزما بهویژه نوع خشک و مقاوم، باعث نرمی پوست، کاهش ترکخوردگی و التیام التهاب مزمن میشود.
- خشکی شدید پوست (زراعت پوست) مرطوبکنندگی عمیق و طولانیمدت دارد و برای پوستهای بسیار خشک، پوستهپوسته و زبر مناسب است.
- خارشهای شدید و مقاوم پوستی اثر تسکیندهنده قوی روی خارشهای نوروپاتیک یا ناشی از خشکی و التهاب دارد.
- بواسیر (هموروئید) و شقاق مقعدی به دلیل خاصیت نرمکننده و التیامبخش، در کاهش درد، التهاب و تسریع ترمیم ترکهای مقعدی کاربرد دارد. گاهی برای شقاق پستان مادران شیرده نیز توصیه میشود.
- زخمهای سطحی مزمن و التیام کند کمک به ترمیم بافت و کاهش التهاب موضعی.
نحوه استفاده معمول
- روزانه 2 تا 3 بار مقدار کمی از روغن را روی ناحیه موردنظر مالش دهید تا جذب شود.
- در ضایعات شدیدتر گاهی استفاده از کمپرس گرم قبل یا بعد از مالیدن روغن توصیه میشود.
- در بیماریهای مزمن پوستی معمولاً باید حداقل 3–6 هفته به طور مداوم استفاده شود تا اثر قابل توجه ظاهر گردد.
نکات مهم
- این روغن عمدتاً موضعی است و مصرف خوراکی آن رایج نیست مگر در موارد خاص و با تجویز متخصص طب سنتی.
- افراد با پوست چرب یا مستعد آکنه باید با احتیاط و در مقدار کم استفاده کنند.
- در دوران بارداری، شیردهی و کودکان بهتر است زیر نظر پزشک یا متخصص طب سنتی مصرف شود.
- کیفیت روغن بسیار مهم است؛ روغنهای خالص و بدون افزودنیهای شیمیایی (اسانس مصنوعی، پالم و …) اثر بهتری دارند.
روغن صدف در مجموع به عنوان یکی از گزینههای طبیعی و کمعارضه در مدیریت بیماریهای پوستی مزمن با منشأ سوداوی و التهابی در طب ایرانی شناخته میشود و بسیاری از بیماران بهبود قابل توجهی در خارش، پوستهریزی و ظاهر پوست گزارش کردهاند. با این حال، در موارد شدید یا همراه با عفونت، حتماً باید در کنار درمانهای اصلی پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.